Tổng hợp bài tập Chủ đề 4. Ôn tập về truyện

A. Lý thuyết

1. Lý thuyết truyện đồng thoại

Yếu tố Truyện đồng thoại

Khái niệm Là thể loại văn học dành cho thiếu nhi.

Cốt truyện Là yếu tố quan trọng của truyện kể, gồm các sự kiện chính được sắp xếp theo một trật tự

nhất định; có mở đầu, diễn biến và kết thúc.

Nhân vật Thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân hóa. Chúng vừa phản ánh đặc điểm sinh hoạt

của loài vật vừa thể hiện đặc điểm con người.

Người kể

chuyện

Là nhân vật do nhà văn tạo ra để kể lại câu chuyện. Người kể chuyện có thể trực tiếp xuất

hiện trong tác phẩm, xưng “tôi” (người kể chuyện ngôi thứ nhất), kể về những gì mình

chứng kiến hoặc tham gai. Người kể chuyện cũng có thể “giấu mình (người kể chuyện

ngôi thứ ba), không tham gia vào câu chuyện nhưng lại có khả năng “biết hết” mọi

chuyện.

Lời người kể

chuyện

Đảm nhận việc thuật lại các sự việc trong câu chuyện, bao gồm cả việc thuật lại mọi hoạt

động của nhân vật và miêu tả bối cảnh không gian, thời gian của các sự việc, hoạt động

ấy.

Lời nhân vật Là lời nói trực tiếp của nhân vật (đối thoại, độc thoại), có thể được trình bày tách riêng

hoặc xen lẫn với lời người kể chuyện

2. Lý thuyết về truyện kể, truyện ngắn

Yếu tố Truyện kể Truyện ngắn

Khái niệm Là dẫy sự kiện, tình huống và xung

đột (các hành vi, vị thế, bao gồm cả vị

thế mâu thuẫn, và trạng thái của các

nhân vật)

Thường là các câu chuyện kể bằng văn xuôi và có xu

hướng ngắn gọn, súc tích và hàm nghĩa hơn các câu

truyện dài như tiểu thuyết.

Đặc điểm Biểu hiện qua lối văn trần thuật Có độ dài chỉ từ vài dòng đến vài chục trang

Nhân vật - Ngoại hình: dáng vẻ bề ngoài của nhân vật (thân hình, gương mặt, ánh mắt, làn da, mái tóc,

trang phục,…)

- Hành động: những cử chỉ, việc làm thể hiện cách ứng xử của nahan vật với bản thân và thế

giới xung quan

- Ngôn ngữ: lời nói của nhân vật, được xây dựng ở cả hai hình thức đối thoại và độc thoại

- Thế giới nội tâm: những cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của nhân vật

CHỦ ĐỀ 4: ÔN TẬP VỀ TRUYỆN

MÔN: NGỮ VĂN – CHÂN TRỜI SÁNG TẠO – LỚP 6

BIÊN SOẠN: BAN CHUYÊN MÔN LOIGIAIHAY.COM

3. Khái quát nội dung chính các văn bản

Văn bản Tác giả Xuất xứ Nội dung chính Giá trị nghệ thuật

Bài học

đường đời

đầu tiên

Tô Hoài

(1920-2014)

- “Bài học đường đời

đầu tiên” (tên do

người biên soạn đặt)

trích từ chương I của

“Dế Mèn phiêu lưu

kí”

- “Dế Mèn phiêu lưu

kí” được in lần đầu

năm 1941

Bài văn miêu tả Dế Mèn có

vẻ đẹp cường tráng của

tuổi trẻ nhưng tính nết còn

kiêu căng, xốc nổi. Do bày

trò trêu chọc chị Cốc nên

đã gây ra cái chết thảm

thương cho Dế Choắt, Dế

Mèn hối hận và rút ra bài

học đường đời đầu tiên cho

mình.

- Cách kể chuyện theo

ngôi thứ nhất tự nhiên,

hấp dẫn.

- Nghệ thuật miêu tả loài

vật sinh động, đặc sắc.

- Ngôn ngữ chính xác,

giàu tính tạo hình.

Giọt sương

đêm

Trần Đức Tiến

(1953)

Văn bản được

in trong Xóm Bờ

Giậu, NXB Kim

Đồng, 2018.

Qua câu chuyện của những

loài vật và đặc biệt là Bọ

Dừa, tác giả vừa khắc họa

thành công những đặc

trưng của loài vật vừa thể

hiện lời nhắc nhở con

người đừng vì cuộc sống

xô bồ mà quên mất quê

hương mình.

- Truyện đồng thoại nhân

cách hóa các loài vật kết

hợp các biện pháp tu từ

so sánh, liệt kê, điệp từ.

- Nghệ thuật miêu tả loài

vật sinh động, đặc sắc.

- Ngôn ngữ chính xác,

giàu tính tạo hình.

Cô gió mất

tên

Xuân Quỳnh

(1942 - 1988)

In trong tập Những

câu chuyện hay viết

cho thiếu nhi, NXB

Kim Đồng, 2014

Câu chuyện Cô gió mất

tên kể về cuộc hành trình

đi làm việc tốt giúp đời của

cô Gió và quá …