Đề cương ôn tập Học kì 1 Ngữ văn 9 năm 2024–2025 trường THCS Lê Quang Cường (Hồ Chí Minh)

1

TRƯỜNG THCS LÊ QUANG CƯỜNG Tổ: Ngữ Văn – Sử - Địa – Công Dân

ĐỊNH HƯỚNG ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I

MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 9

NĂM HỌC 2024 – 2025

I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Đọc hiểu văn bản: 1.1. Văn bản văn học: Thể loại thơ - Thể thơ. Tác giả, tác phẩm. - Các yếu tố thể hiện đặc điểm thể loại thơ: + Ngôn ngữ thơ (vần, nhịp, từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ - xác định, nêu ý nghĩa/tác dụng của chúng trong văn bản/ khổ-đoạn/ các khổ-đoạn).

+ Yếu tố miêu tả, tự sự và vai trò của chúng (khi kết hợp với biểu cảm). + Cảm hứng chủ đạo của bài thơ. + Những văn bản ở “Bài 1” (SGK Ngữ văn 9, Chân trời sáng tạo) có cùng thể loại. - Xác định chủ đề, thông điệp. 1.2. Văn bản nghị luận: - Mục đích. - Các dạng văn nghị luận. - Các yếu tố đặc điểm văn nghị luận và mối quan hệ giữa chúng được thể hiện qua văn bản (đoạn trích) cụ thể: luận đề; luận điểm; lý lẽ; bằng chứng; cách trình bày vấn đề khách quan; cách trình bày vấn đề chủ quan.

+ Những văn bản ở “Bài 2” (SGK Ngữ văn 9, Chân trời sáng tạo) cùng thể loại. 2. Tiếng Việt: - Biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ, nói quá, đảo ngữ, chơi chữ. - Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp. 3. Viết: Viết đoạn văn nghị luận phân tích một khía cạnh về nội dung chủ đề hoặc những (hai) nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của một tác phẩm văn học (truyện hiện đại). - Đôi bàn tay yêu thương – Trương Thị Thúy - Bố tôi - Nguyễn Ngọc Thuần - Chú bé rắc rối – Nguyễn Nhật Ánh II. CẤU TRÚC ĐỀ KIỂM TRA - Hình thức: Tự luận 1. Đọc - hiểu: 6.0 điểm - Văn bản thuộc thể loại thơ, văn bản (đoạn trích) nghị luận (Chọn ngữ liệu ngoài SGK) - Tiếng Việt: Biện pháp tu từ; Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp. + Thể loại. + Tìm văn bản (tác giả) cùng thể loại, cùng chủ điểm.

2

+ Nhận diện thể thơ; ngôn ngữ thơ; yếu tố miêu tả, tự sự và tác dụng của chúng; cảm hứng chủ đạo; tình cảm, cảm xúc của người viết; chủ đề; thông điệp. + Nhận diện dạng nghị luận; luận đề; luận điểm; lý lẽ; bằng chứng; cách trình bày vấn đề khách quan; cách trình bày vấn đề chủ quan và mối quan hệ (vai trò/tác dụng) giữa chúng. + Liên hệ được nội dung trong văn bản với đời sống thực tiễn. Nêu được bài học về cách nghĩ và cách ứng xử của cá nhân do văn bản gợi ra. + Biện pháp tu từ: xác định, nêu tác dụng, đặt câu. + Phân biệt (cách) dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp; xác định lời dẫn, cách dẫn trong ngữ liệu và nêu tác dụng của lời dẫn; chuyển từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián tiếp. 2. Viết: 4.0 điểm Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 300 – 400 chữ) phân tích một khía cạnh về nội dung chủ đề hoặc phân tích những (hai) nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm văn học (truyện hiện đại). III. ĐỀ THAM KHẢO * ĐỀ 1: I. Đọc hiểu (6.0 điểm). Đọc văn bản sau:

Đêm trở về Một nhành cây đập khẽ vào cửa sổ Một nhành cây ướt đẫm mưa rào Đêm bên bờ biển, cát và sao Gian nhà trọ, ngọn đèn vàng bé nhỏ Đêm đầu tiên tôi trở về quê cũ Chưa thấy mặt người thân, chưa gặp được xóm làng Chỉ ánh sao, mùi cỏ cháy hun thuyền Một nhành cây đập khẽ vào cửa sổ Có thể là ngọn gió Lá rào rào nước rơi Hay một cánh chim bay Thuỷ triều lớn đang ngập tràn khắp bãi Những tảng đá vôi trắng tinh như muối Những tảng đá xanh lấp lánh rong mềm Tôi mở cửa ra vườn Bốn bề xào xạc Từ cành thấp lên cành cao Từ cây này sang cây khác Tiếng thì thầm lan mãi đến xa xôi Có lẽ nào cây đã nhận ra tôi? Chân tôi bước trên đất và trên cỏ Tôi nghe tiếng chim đêm, tôi chạm vào tảng đá Lòng bỗng xạc xào run rẩy như cây