Đề cương ôn tập Học kì 1 Ngữ văn 9 năm 2024–2024 trường THCS Dương Văn Mạnh (Hồ Chí Minh)

PGD TP BÀ RỊA TRƯỜNG THCS DƯƠNG VĂN MẠNH

ĐỊNH HƯỚNG ÔN TẬP

HKI NGỮ VĂN 9 NĂM HỌC: 2024-2025

I. Kiến thức trọng tâm:

1. Đọc hiểu văn bản:

* * * * *

NGỮ VĂN 9

1.1. Văn bản văn học: Thể loại thơ:

- Thể thơ. Tác giả, tác phẩm.

- Các yếu tố thể hiện đặc điểm thể loại thơ:

+ Ngôn ngữ thơ (từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ - xác định, nêu ý nghĩa/tác dụng của

chúng trong văn bản/ khổ-đoạn/ các khổ-đoạn).

+ Yếu tố miêu tả, tự sự và vai trò của chúng (khi kết hợp với biểu cảm).

+ Cảm hứng chủ đạo của bài thơ.

+ Những văn bản ở “Bài 1” (SGK Ngữ văn 9, Chân trời sáng tạo) có cùng thể loại.

- Xác định chủ đề, thông điệp. Ngôn ngữ thơ

- Đặc điểm

+ Hàm súc, ngắn gọn, giàu hình ảnh, gợi nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành

một cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh điệu, đối ...

+ Kết hợp ý nghĩa của từ ngữ và âm thanh, nhịp điệu của từ ngữ.

- Tác dụng

+ Thể hiện thế giới nội tâm của tác giả, làm tăng thêm hàm nghĩa cho bài thơ

+ Dễ dàng tác động trực tiếp đến cảm xúc của người đọc và khắc sâu trong tâm trí họ.

1.2. Văn bản nghị luận:

- Mục đích.

- Các dạng văn nghị luận.

+ Các yếu tố đặc điểm văn nghị luận và mối quan hệ giữa chúng được thể hiện qua văn bản (đoạn trích) cụ thể: luận đề; luận điểm; lý lẽ; bằng chứng; cách trình bày vấn đề khách quan; cách trình bày vấn đề chủ quan.

+ Những văn bản ở “Bài 2” (SGK Ngữ văn 9, Chân trời sáng tạo) cùng thể loại.

Cách trình bày vấn đề Đặc điểm Tác dụng Cách trình bày vấn đề khách quan

Chỉ đưa thông tin, nêu ra các bằng chứng khách quan

Tạo cơ sở vững chắc, đảm bảo tính chính xác, đúng đắn cho các lập luận

Cách trình bày vấn đề chủ quan

Đưa ra ý kiến, đánh giá chủ quan, thể hiện rõ tình cảm, quan điểm của người viết

Tác động đến cảm xúc của người đọc, khơi gợi sự đồng cảm, mối quan tâm của người đọc về những vấn đề được bàn luận

Kết hợp cách trình bày vấn đề khách quan và chủ quan sẽ giúp tạo nên sức thuyết phục của VB nghị luận

2. Tiếng Việt:

- Biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ, nói quá, đảo ngữ,

chơi chữ.

- Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp.

Nội dung Khái niệm Dấu hiệu nhận biết Nêu ví dụ

Dẫn trực tiếp

Là việc nhắc lại nguyên văn lời nói, suy nghĩ của nhân vật hay một người nào đó.

Thường được đặt trong dấu ngoặc kép.

Tục ngữ đã có câu: “Lá lành đùm lá rách”.

Dẫn gián tiếp

Là việc thuật lại lời nói hay nêu lại ý nghĩ của người hoặc nhân vật khác.

Lời dẫn gián tiếp thường sẽ có những điều chỉnh thích hợp ở trong đoạn văn và chúng không đặt bên trong dấu ngoặc kép.

Thúy Ngân bảo là ngày mai bạn ấy không đến được.

3. Viết:

Viết đoạn văn nghị luận phân tích một khía cạnh về nội dung chủ đề hoặc những (hai) nét

đặc sắc về hình thức nghệ thuật của một tác phẩm văn học (truyện hiện đại).

II. Cấu trúc đề kiểm tra:

- Hình thức: Tự luận

1. Đọc - hiểu: 6.0 điểm

- Văn bản thuộc thể loại thơ, văn bản (đoạn trích) nghị luận (Chọn ngữ liệu ngoài

SGK)

- Tiếng Việt: Biện pháp tu từ; Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp.

+ Thể loại.

+ Tìm văn bản (tác giả) cùng thể loại, cùng chủ điểm.

+ Nhận diện thể thơ; ngôn ngữ thơ; yếu tố miêu tả, tự sự và tác dụng của chúng; cảm

hứng chủ đạo; tình cảm, cảm xúc của người viết; chủ đề; thông điệp.

+ Nhận diện dạng nghị luận; luận đề; luận điểm; lý lẽ; bằng chứng; cách trình bày

vấn đề khách quan; cách trình bày vấn đề chủ quan và mối quan hệ (vai trò/tác dụng)

giữa chúng.

+ Liên hệ được nội dung trong văn bản với đời sống thực tiễn. Nêu được bài học về

cách nghĩ và cách ứng xử của cá nhân do văn bản gợi ra.

+ Biện pháp tu từ: xác định, nêu tác dụng, đặt câu.

+ Phân biệt (cách) dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp; xác định lời dẫn, cách dẫn trong

ngữ liệu và nêu tác dụng của lời dẫn; chuyển từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián

tiếp.

2. Viết: 4.0 điểm

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 300 – 400 chữ) phân tích một khía cạnh về nội

dung chủ đề hoặc phân tích những (hai) nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác

phẩm văn học (truyện hiện đại).

* Lưu ý:

- Ngữ liệu …