Đề cương ôn tập Học kì 2 Lịch sử và Địa lí 8 năm 2023–2024 trường THCS Thanh An (Quảng Trị)

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP CUỐI KI II SỬ 8

A KIẾN THỨC CHUNG BÀI 14: TRUNG QUỐC VÀ NHẬT BẢN TỪ NỬA SAU THẾ KỈ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX 1. Trung Quốc từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

a, Quá trình xâm lược của các nước đế quốc 1.Khai thác lược đồ hình 14.1 và thông tin trong mục, hãy mô tả quá trình các nước đế quốc xâm lược Trung Quốc? GV chiếu hình ảnh cái bánh ngọt Trung Quốc và yêu cầu HS trả lời: 2. Bức tranh này nói lên điều gì? Tại sao người ta lại ví Trung Quốc như cái bánh ngọt để xâu xé? *Gợi ý sản phẩm (Phần in nghiêng ghi bảng) Em nhận ra có các nước Đức, Anh, Pháp, Nga, Nhật, - Giữa thế kỉ XIX Trung Quốc trở thành “miếng mồi” cho các nước đế quốc phân chia, sâu xé

- Lấy cớ chính quyền Mãn Thanh tịch thu và tiêu hủy toàn bộ thuốc phiện của thương nhân Anh, thực dân Anh đã gây chiến với Trung Quốc. - Kết cục, chính quyền Mãn Thanh phải kí hiệp ước Nam Kinh đầu hàng và chấp nhận với những điều khoản có lợi cho Thực dân Anh. - Vào nửa sau thế kỉ XIX các nước đế quốc từng bước nhảy vào xâu xé Trung Quốc - Tiếp sau Anh, các nước đế quốc khác đẩy mạnh xâu xé Trung Quốc. + Anh chiếm vùng châu thổ sông Trường Giang + Đức chiếm Sơn Đông + Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây,… + Nga, Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc Trung Quốc. - Năm 1901, sau khi kí Hiệp ước Tân Sửu với các nước đế quốc, Trung Quốc trở thành một nước phong kiến, nửa thuộc địa. 1. Nguyên nhân bùng nổ: Tháng 5-1911 chính quyền Mãn Thanh ra sắc lênh quốc hữu hóa đường sắt. Diễn biến chính của cách mạng Tân Hợi: + Ngày 10/10/1911, cách mạng bùng nổ và thắng lợi ở Vũ Xương. Sau đó nhanh chóng lan rộng ra các tỉnh miền Nam và miền Trung Trung Quốc. + Cuối tháng 12/1911, Trung Hoa Dân quốc được thành lập; Tôn Trung Sơn được bầu làm Tổng thống lâm thời. + Sau khi vua Thanh thoái vị, Tôn Trung Sơn buộc phải từ chức vào tháng 2/1912, Viên Thế Khải tuyên thệ nhậm chức Tổng thống. Cách mạng chấm dứt. Ý nghĩa: + Lật đổ chính quyền Mãn Thanh, chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế tồn tại hơn 2000 năm ở Trung Quốc. + Mở đường cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở Trung Quốc. + Ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc ở một số nước châu Á (trong đó có Việt Nam). 2.

- Nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng Tân Hợi: + Sự lãnh đạo của giai cấp tư sản, thông qua tổ chức Trung Quốc Đồng minh hội do Tôn Trung Sơn đứng đầu. + Sự ủng hộ và tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân. - Hạn chế: + Không xóa bỏ triệt để giai cấp phong kiến. + Không giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân. + Không chống lại các nước đế quốc xâm lược.

2.2. Nhật Bản từ nửa sau thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX

a, Cuộc duy tân Minh Trị 1968 Lĩnh vực cải cách

Nội dung Ý nghĩa

Chính trị - Thành lập chính phủ mới, xoá bỏ tình trạng

cát cứ. - Ban hành Hiến pháp năm 1889. - Đưa quý tộc tư sản hoá và đại tư sản lên nắm quyền.

- Xóa bỏ tình trạng cát cứ, thống nhất về lãnh thổ. - Xác lập chế độ quân chủ lập hiến.

Kinh tế - Thống nhất tiền tệ và thị trường, cho phép mua bán ruộng đất và tự do kinh doanh. - Xây dựng đường xá, cầu cống...

- Mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển.

Khoa học, giáo dục

- Thi hành chính sách giáo dục bắt buộc, chú trọng nội dung khoa học - kĩ thuật trong chương trình giảng dạy. - Cử học sinh ưu tú du học ở phương Tây.

- Nâng cao dân trí; đào tạo nhân lực; bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. - Là cơ sở, động lực quan trọng để để phát triển kinh tế - xã hội… Quân sự - Tổ chức và huấn luyện quân đội theo kiểu

phương Tây, thực hiện chế độ nghĩa vụ thay cho chế độ trưng binh. - Phát triển công nghiệp đóng tàu, sản xuất vũ khí.... - Học tập các chuyên gia quân sự nước ngoài về lục quân, hải quân.

- Hiện đại hóa quân đội.

- Giúp Nhật Bản xây dựng được lực lượng quân sự hùng hậu.

1. Căn cứ để khẳng định cuộc duy tân Minh Trị là cuộc cách mạng tư sản: - Đầu năm 1868 chính quyền phong kiến của Su-gun đã chuyển sang quý tộc tư sản hóa, đứng đầu là Thiên hoàng Minh Trị. - Những cải cách Âu hóa về hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục mang tính chất tư sản rõ rệt: thống …