Phân tích chi tiết đề văn chân dung người lái đò sông đà và nghệ thuật miêu tả nhân vật của nguyễn tuân trong tùy bút người lái đò sông đà môn văn lớp 12

ĐỀ: CHÂN DUNG NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ VÀ NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ NHÂN VẬT CỦA NGUYỄN TUÂN TRONG TUỲ

BÚT “NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ”

DÀN BÀI THAM KHẢO:

I. MỞ BÀI:

- Sáng tác một tập tuỳ bút Sông Đà không chỉ để ca ngợi một con Sông Đà tuyệt vời, Nguyễn Tuân còn muốn ca ngợi một “chất vàng mười” của tâm hồn Tây Bắc: con người lao động Tây Bắc.

- Ý định này đã được nhà văn thực hiện một cách xuất sắc trong một bài tuỳ bút hay nhất xưa nay của Nguyễn Tuân: Người lái đò sông Đà.

II. THÂN BÀI:

1. Tả con sông Đà, Nguyễn Tuân mượn con sông Đà để tả người lái đò Sông Đà. Một con sông Đà dữ dội đến hung bạo

- Một con sông Đà với những vách đá sừng sững như những bức tường thành bao lấy con sông, làm thành những trở ngại: “Hùng vĩ của sông Đà không chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ đúng lúc ngọ mới có mặt trời…Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cồn cuộn luồn gió giùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò sông Đà nào tóm được qua đây”.

- Một con sông Đà với những vực xoáy kinh người mà nhà văn gọi là những “hút nước” bởi nước ở đó cuộn xoáy thành những cái giếng sâu hun hút, đến độ “giông như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu…Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn…Nhiều bè gỗ rừng đi nghênh ngang vô y là những cái giếng ấy nó lôi tuột xuống…thuyền trồng cây chuối ngược rồi vụt biến đi…”

- Sông Đà với bao nhiêu thác nước mà chỉ tiếng thác gầm thét đã khiến con người phải sợ hãi: “Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin rồi lại như là khiêu khích…Thế rồi nó rông lên như tiếng ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lừa”.

- Sông Đà với những bãi đá chìm đá nổi kéo dài suốt cả dòng sông, luôn luôn là những cạm bẫy cho những con thuyền xuôi ngược: “Ngoặt khúc sông lượn thấy sóng bọt đã trắng xoá cả một chân trời đá… Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó…”

- Một con sông Đà không dành cho những kẻ yếu bóng vía, cũng không dành cho những ai non tay nghề hay kém trí khôn. Để làm một người lái đò sông Đà, nhất là một người lái đò gắn liền ơn chục năm đời mình cho những chuyến đò xuôi ngược sông Đà mà chưa từng thất bại lần nào, phải là một người dũng cảm, một người mưu trí và tinh khôn, một người có đầy đủ tri thức về nghề, một người hiểu biết con sông Đà từ đầu nguồn đến cuối sông, như người ta thuộc lòng một bản trường ca từ câu đầu đến câu cuối, không quên một dòng, một chữ, một dấu ngắt câu, một chỗ xuống dòng… - Hình như qua những dòng chữ miêu tả con sông Đà, Nguyễn Tuân như muớn nói với người đọc: nếu miền Tây Bắc đã phải sinh ra những con người như người lái đò, thì Tây Bắc phải sinh ra một con như con sông Đà. Đó là hai thứ vàng ròng của miền Tây Bắc.

2. Người lái đò được tả như một người lao động chân chính lại đồng thời như một vị tướng tài ba nơi trận mạc

- Một vị tướng đầy dũng khí mà cũng đầy sức mạnh, Với một mái chèo làm vũ khí như một thanh gươm xông thẳng vào giữa những trùng vây của kẻ địch, sử dụng món vũ khí lợi hại của mình để thắng địch: “ Ông lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất tung lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình. Mặt nước hò la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo võ khí trên cánh tay mình.”

- Một vị tướng dày dạn kinh nghiệm, biết rõ tất cả những nơi nguy hiểm, những thác ghềnh đầy cạm bẫy của sông Đà để có cách đối phó và chiến thắng.

+ Với những bãi đá nổi đá chìm của sông Đà như bày ra “ thạch trận” với đủ thứ mưu ma chước ma quỷ, đủ thứ cách đánh nham hiểm mà ác thứ binh pháp trên đời có thể nghĩ ra: “Ông lái đò đã nắm chắt binh pháp của thần sông thần đá. Ông đ ã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này”.

+ Với những thác ghềnh với bao nhiêu luồng nước, có luồng sinh, có luồng tử, kẻ non tay có thể chết vì chỉ nhìn thấy đã hoảng, chần chừ không biết chọn lấy luồng nào, ông lái đò có cách …