
DongHuuLee
KĨ THUẬT GIẢI NHANH BÀI TOÁN ESTE - LIPIT Ad : DongHuuLee – THPT Cẩm Thuỷ 1- Thanh Hoá Kĩ thuật này được Ad minh hoạ sinh động thông qua bài tập sau, mời quý bạn đọc và các thành viên trong nhóm theo dõi. Bài 1 : Hỗn hợp Z gồm hai este X và Y tạo bởi cùng một ancol và hai axit cacboxylic kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng (MX < MY). Đốt cháy hoàn toàn m gam Z cần dùng 6,16 lít khí O2 (đktc), thu được 5,6 lít khí CO2 (đktc) và 4,5 gam H2O. Công thức este X và giá trị của m tương ứng là A. CH3COOCH3 và 6,7 B. HCOOC2H5 và 9,5 C. HCOOCH3 và 6,7 D. (HCOO)2C2H4 và 6,6 (Trích Câu 7- Mã đề 516 – CĐ khối A – 2010) Cần biết • Khi giải bài toán tìm CTPT của một hỗn hợp thì phương pháp trung bình là sự lựa chọn tốt nhất. • Khi bài toán cho 2 CO n và
2 H O n ( trực tiếp hoặc gián tiếp) thì phải dựa vào đó để xác định chất hữu cơ bài cho là no hay không no.
• Các đáp án A,B,C,D cung cấp rất nhiều thông tin rất quan trọng⇒phải được khai thác triệt để. • Công thức tổng quát của este no,đơn chức mạch hở là CnH2nO2. Bài giải
Tóm tắt bài toán: este Z 2 2 6,16 2 2 2 2
: 5,6 4,5 :
x y z lO
x y z
X C H O
l CO g H O Y C H O CH
+ → ↑+ . m =? Và X =?
- Vì Hỗn hợp Z gồm hai este X và Y tạo bởi cùng một ancol và hai axit cacboxylic kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng ⇒X và Y là hai este đồng đẳng kế tiếp nhau. - Vì Đốt cháy hoàn toàn Z thu được 5,6 lít khí CO2 (đktc) và 4,5 gam H2O tức 2 2 CO H O n n = ⇒X
và Y là este no,đơn chức ⇒Loại D. - Áp dụng đlbt khối lượng cho phản ứng đốt cháy ta có:
m+ 32. 6,6
22,4 = 44. 5,6 4,5 22,4 +
⇒m = 6,7g , , A B C →loại B. - Đặt CTPT trung bình của X và Y là 2 2 n n C H O ta có:
2 CO hchc n n = × số C 6,7 0,25
32 14
n n ⇒ = × +
2,5 n ⇒ = ⇒X phải là este có 2C( vì X < Y)
⇒Đáp án C. Bài 2. Cho 45 gam axit axetic phản ứng với 69 gam ancol etylic (xúc tác H2SO4 đặc), đun nóng, thu được 41,25 gam etyl axetat. Hiệu suất của phản ứng este hoá là A. 62,50% B. 50,00% C. 40,00% D. 31,25% (Trích Câu 31- Mã đề 516 – CĐ khối A – 2010) Cần biết • Phản ứng este hóa giữa ancol với axit cacboxylic là phản ứng thuận nghịch ,thường gặp:
RCOOH +HO / R
0 2 4 , H SO đăc t → ← RCOO / R + H2O ⇒ Tất cả các chất tham gia phản ứng đều không phản ứng hết ⇒Hiệu suất phản ứng luôn < 100%. • Khi tính hiệu suất của phản ứng : a A + bB → ← cC + d D ta có hai cách tính:
- Cách 1: tính theo chất phản ứng A ( hoặc B):
Hpư = 100% luong pu luong bd ×
DongHuuLee
Chú ý: khi hiệu suất phản ứng theo chất ban đầu , mọi tính toán luôn dựa vào chất có mol
hs nhỏ hơn.
Cụ thể , với phản ứng:
a A + bB → ← cC + d D
nA nB
Muốn biết tính hiệu suất theo chất nào ( A hay B) ta so sánh A n
a với B n
b .Khi đó:
- Nếu A n
a > B n
b thì tính hiệu suất theo B.
- Nếu A n
a < B n
b thì tính hiệu suất theo A.
- Nếu A n
a = B n
b thì mọi tính toán có dựa và tính theo A hoặc B. đều đúng.
-Cách 2: tính theo sản phẩm (C hoặc D)
• Để giải bài toán các bài toán thuận nghịch nói chung và bài toán etste hóa nói riêng ta nên trình bày theo phương pháp 3 dòng.
• Trong phản ứng thuận nghịch, sản phẩm thực tế thu được sau phản ứng chính là lượng chất tại thời điểm cân bằng ( thời điểm sau phản ứng).
Bài giải
Tóm tắt: 45(g) CH3COOH + 69(g) C2H5OH
0 2 4 ,
%
H SO đ t
H → ←41,25(g)CH3COOC2H5.
H% = ?
Ta có:
3 2 5 3 2 5 45 69 41,25 0,75 ; 1,5 ; 0,46875 60 46 88 CH COOH C H OH CH COOC H n mol n mol n mol = = = = = =
Phương trình phản ứng: CH3COOH + HO-C2H5 0 2 4 , H SO đ t → ← CH3COOC2H5+ H2O
Ban đầu: 0,75 1,5 0 0 Phản ứng: x → x x Sau phản ứng: 0,75- x 1,5- x x Cách 1: tính theo chất phản ứng.
Vì
3 2 5 1 1
CH COOH C H OH n n < ⇒phải tính hiệu suất phản ứng theo CH3COOH. Cụ thể:
theo bài ra lượng este thu được là 0,46875 mol ⇒ x= 0,46875 mol
2 5
2 5
0,46875 0,625 62,5% 0,75
pu C H OH
C H OHbđ
n H n ⇒ = = = = ⇒chọn A.
Cách 2 : tính theo sản phẩm Giả sử phản ứng giữa CH3COOH và C2H5OH là phản ứng một chiều , tức là : CH3COOH + HO-C2H5 → CH3COOC2H5+ H2O 0,75 1,5 0,75mol ⇒lượng …
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.