Kho sách tốt không phải kho nhiều sách nhất, mà là kho đúng nhu cầu của giáo viên và học sinh trường mình. Bổ sung vốn tài liệu là việc làm thường xuyên: chọn đúng sách, đủ số bản, đúng lúc, trong khoản kinh phí có được.
1. Nguyên tắc
- Phù hợp chương trình, thời gian dạy học và đặc điểm của trường (cấp học, quy mô, địa phương).
- Căn cứ nhu cầu đọc thực tế của giáo viên, học sinh.
- Cân đối giữa các loại: sách giáo khoa, sách nghiệp vụ giáo viên, sách tham khảo, sách thiếu nhi, báo – tạp chí, học liệu điện tử.
Thông tư 16/2022 đặt định mức bản sách tối thiểu trên mỗi học sinh, mỗi giáo viên và tỷ lệ học liệu điện tử theo từng cấp học — xem tiêu chuẩn thư viện.
2. Hai loại kế hoạch
| Kế hoạch dài hạn (đề mục) | Kế hoạch ngắn hạn (thực tại) | |
|---|---|---|
| Thời gian | Nhiều năm | Từng năm học, từng học kỳ |
| Căn cứ | Phương hướng phát triển thư viện, thành phần và số lượng bạn đọc dự kiến | Nhiệm vụ năm học, kinh phí được cấp, hợp đồng đặt sách |
| Nội dung | Đề mục, loại sách còn thiếu; loại hình ấn phẩm cần có (sách, báo, băng đĩa…); dự trù số bản từng loại | Nhiệm vụ bổ sung trong kỳ; số lượng sách cụ thể theo kinh phí; các nguồn sẽ khai thác |
3. Nguồn sách
- Đặt mua qua hệ thống phát hành của ngành giáo dục, nhà sách, nhà xuất bản.
- Trao đổi với thư viện khác — Thông tư 16/2022 khuyến khích liên thông thư viện, luân chuyển sách theo học kỳ, năm học.
- Vận động giáo viên, học sinh, phụ huynh, các tổ chức quyên góp, tặng sách (ví dụ "mỗi em một cuốn sách" đầu năm).
- Tủ sách lớp học, tủ sách vệ tinh bên cạnh kho chính.
- Tài nguyên số: mua quyền truy cập, nguồn mở, học liệu do giáo viên trường soạn.
4. Ba phương thức bổ sung
- Bổ sung khởi đầu — khi mới xây dựng thư viện: điều tra nhu cầu, dựng kho sách "hạt nhân".
- Bổ sung hiện tại — thường xuyên: sách mới xuất bản có giá trị, kịp thời, số bản cân đối với số bạn đọc.
- Bổ sung hoàn bị — bù những tài liệu còn thiếu để kho đầy đủ hơn.
5. Dùng số liệu để chọn sách
- Sách được mượn nhiều, thường xuyên hết bản → bổ sung thêm bản. Tham khảo thêm bảng sách được học sinh mượn nhiều nhất của các thư viện trường học.
- Môn loại ít sách nhưng nhiều lượt hỏi → bổ sung đầu sách mới.
- Sách nhiều năm không ai mượn → giới thiệu lại, chuyển kho, hoặc cân nhắc thanh lý thay vì mua thêm loại tương tự.
6. Trên phần mềm Thư viện nhà trường
Thống kê vốn tài liệu theo loại, theo môn loại, bản sách trên mỗi học sinh và lượt mượn theo đầu sách, theo lớp có sẵn — là căn cứ cho kế hoạch bổ sung. Sách mới nhập theo phiếu nhập kho, quét ISBN để biên mục nhanh (xem quy trình xử lý sách mới).
Tham khảo: Giáo trình Bồi dưỡng nghiệp vụ thư viện trong các trường phổ thông, Sở GD&ĐT Hà Nội – NXB Hà Nội, 2006; Thông tư 16/2022/TT-BGDĐT.