Trang chủ › Cẩm nang thư viện
Cẩm nang nghiệp vụ thư viện trường học
Những việc cán bộ thư viện trường học làm hằng ngày — từ ghi sổ đăng ký, xử lý sách mới, phân loại, kiểm kê, thanh lý đến tổ chức tiết đọc và phong trào đọc sách — viết ngắn gọn, làm theo được ngay. Bài nào cũng kèm cách làm việc ấy trên phần mềm Thư viện nhà trường.
Sổ sách và quy trình
Sổ đăng ký cá biệt: 10 cột, cách ghi số ĐKCB và những lỗi hay gặpSổ đăng ký cá biệt là "giấy khai sinh" của từng cuốn sách. Cấu tạo 10 cột, cách đánh số ĐKCB theo kho (TK.01, NV.09), cách ghi tác giả và lỗi thường gặp.
Sổ đăng ký tổng quát thư viện: ba phần, cách đánh số ĐKTQ theo năm họcSổ đăng ký tổng quát ghi từng đợt sách nhập, xuất và tình hình kho từng học kỳ, năm học. Cách đánh số ĐKTQ, chia cột theo nguồn và nội dung, đối chiếu với sổ cá biệt.
Quy trình xử lý kỹ thuật sách mới trong thư viện trường học (7 bước)Từ lúc nhận sách đến khi lên giá: kiểm nhận, đóng dấu, vào sổ, phân loại, biên mục, dán nhãn và xếp giá — làm đúng thứ tự để không sót.
Mượn – trả sách bằng mã QR ở thư viện trường: chuẩn bị và vận hànhThẻ bạn đọc có mã QR, nhãn sách có mã QR, một chiếc điện thoại — cách tổ chức mượn trả nhanh giờ ra chơi, nhắc trả và mượn sách giáo khoa cả lớp.
Bổ sung vốn tài liệu thư viện trường học: kế hoạch, nguồn sách, chọn sáchLập kế hoạch bổ sung dài hạn và ngắn hạn, các nguồn sách cho thư viện trường (mua, tặng, trao đổi, quyên góp), ba phương thức bổ sung và dùng số liệu mượn để chọn sách.
Tổ chức kho tài liệu thư viện trường học: các loại kho và hai cách xếp giáKho SGK, kho nghiệp vụ, kho tham khảo; kho chính, kho phụ ở điểm trường; kho đóng, kho mở. So sánh xếp theo phân loại và xếp theo số ĐKCB, ưu nhược điểm.
Phân loại và biên mục
Bảng phân loại tài liệu thư viện trường phổ thông: 19 mục chính và cách dùngBảng phân loại dùng cho thư viện trường phổ thông (NXB Giáo dục Việt Nam): 19 mục chính, ký hiệu tác phẩm văn học, sách thiếu nhi, trợ ký hiệu và ví dụ phân loại SGK, SGV.
Phân loại sách theo DDC cho thư viện trường học: 10 lớp chính và cách làmKhung phân loại thập phân Dewey (DDC) chia tri thức thành 10 lớp chính. Bảng tra nhanh, ví dụ sách trường học và cách ghi ký hiệu xếp giá.
Mô tả tài liệu (biên mục) theo ISBD rút gọn cho thư viện trường họcCác vùng mô tả, dấu phân cách quy định (= : / . - ; +), cách chọn tiêu đề mô tả theo số tác giả và nguồn lấy thông tin khi biên mục sách ở thư viện trường.
Biên mục sách nhanh bằng mã ISBN: cách đọc ISBN và lấy sẵn dữ liệu thư mụcISBN là mã số sách quốc tế in ở bìa sau. Cách đọc ISBN-13, vì sao quét ISBN giúp biên mục nhanh và xử lý sách không có ISBN.
Mục lục thư viện: mục lục chữ cái, mục lục phân loại và mục lục điện tửMục lục thư viện là gì, các loại mục lục, quy tắc xếp phích trong mục lục chữ cái và mục lục phân loại, và vì sao thư viện trường nên chuyển sang mục lục điện tử.
Kiểm kê, bảo quản, thanh lý
Kiểm kê thư viện trường học: ban kiểm kê, 3 phương pháp và biên bảnThành phần ban kiểm kê, ba phương pháp kiểm kê (theo sổ đăng ký, theo mục lục xếp giá, theo phiếu), lập biên bản, xử lý chênh lệch và kiểm kê bằng mã QR.
Bảo quản kho sách thư viện trường học: nguyên nhân hư hại và cách phòng chốngVì sao sách nhanh hỏng: giấy, môi trường, con người. Độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng nên giữ thế nào, cách phục chế sách đơn giản và chọn giá kệ cho thư viện trường.
Thanh lý sách thư viện trường học: tiêu chí chọn sách và thủ tụcSách nào nên thanh lý, ai quyết định, cần những giấy tờ gì và ghi sổ thế nào để vốn tài liệu luôn khớp — hướng dẫn cho thủ thư trường học.
Hoạt động khuyến đọc
Tổ chức tiết đọc thư viện cho học sinh tiểu học: 3 bước và gợi ý hoạt độngMột tiết đọc thư viện 35 phút gồm trước – trong – sau khi đọc. Cách chọn sách, câu hỏi gợi mở và hoạt động giúp các em thích đọc hơn.
Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4: 12 ý tưởng tổ chức ở trường họcGợi ý hoạt động cho Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4) ở trường: hội sách, đổi sách, đại sứ văn hóa đọc, thi giới thiệu sách, đọc sách online.
Phát động phong trào đọc sách trong trường học: kế hoạch, nhiệm vụ, thi đua lớpCách lập kế hoạch một đợt phát động đọc sách: chọn chủ đề, chọn sách, giao nhiệm vụ có bằng chứng đọc, chấm bài cảm nhận và thi đua theo lớp.
Biên soạn thư mục giới thiệu sách ở thư viện trường: 7 bước và ví dụThư mục là gì, các loại thư mục, 7 bước biên soạn một bản thư mục chuyên đề phục vụ dạy và học: chọn đề tài, sưu tầm, mô tả, chú giải, sắp xếp, bảng tra, lời giới thiệu.
Tiêu chuẩn và chuyển đổi số
Tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông theo Thông tư 16/2022: định mức, Mức độ 1, Mức độ 2Năm nhóm tiêu chuẩn, định mức bản sách, diện tích, tiết đọc theo từng cấp học; cách tự đánh giá cuối năm và cơ quan công nhận theo Thông tư 16/2022 và 13/2025.
Chuyển đổi số thư viện trường học: lộ trình 5 bước từ sổ giấy đến thư viện sốChuyển đổi số thư viện trường không cần làm một lần: số hóa sổ sách, gắn mã QR, mượn trả trên máy, mở thư viện số, dùng số liệu để quản lý.
Văn bản pháp luật, ôn thi
Luật Thư viện 2019: những điều thư viện trường học cần biếtLuật Thư viện số 46/2019/QH14 (hiệu lực 01/7/2020): chức năng, nhiệm vụ thư viện trường phổ thông, quyền của học sinh, trách nhiệm nhà trường, liên thông, thư viện số, Ngày Sách 21/4.
Ôn thi viên chức thư viện trường học: nội dung hay hỏi và tài liệu cần đọcĐề cương ôn tập tuyển viên chức thư viện trường học thường gồm Luật Thư viện, tiêu chuẩn thư viện, nghiệp vụ và tình huống. Tổng hợp nội dung, văn bản còn hiệu lực, câu hỏi mẫu.
📊 Xem thêm: Sách được học sinh mượn đọc nhiều nhất năm học — số liệu thật từ các thư viện trường học.